Mynd i'r cynnwys

Cwestiynau Cyffredin

“Os ydych chi eisiau gweld cymdeithas deg, gwirfoddoli fel ynad yw un o’r ffyrdd gorau o gyfrannu at hynny.”

Siapio eich cymuned er gwell.

Beth sydd ei angen arnaf i fod yn gymwys ar gyfer y rôl hon?

Mae dod yn ynad yn gyfle gwych i gefnogi eich cymuned. Mae hefyd yn cynnig nifer o fanteision personol a chyfleoedd datblygiad proffesiynol. Mae’r rhain yn cynnwys cyfleoedd i:

  • Mae nifer o ofynion cymhwysedd ar gyfer gwneud cais i gael eich penodi’n ynad.
  • Y gofynion cymhwysedd mwyaf sylfaenol yw bod yn rhaid i chi fod:
  • rhwng 18 a 74 oed
  • yn barod i dyngu Llw Teyrngarwch i’r Goron.
  • yn preswylio’n barhaol yng Nghymru neu Loegr a pheidio â bod wrthi’n ceisio lloches neu ganiatâd amhenodol i aros yn y DU, neu’n bwriadu gwneud hynny.
  • Noder mai 75 yw’r oed ymddeol mandadol ar gyfer ynadon, a bod disgwyl iddynt eistedd am isafswm o 5 mlynedd. Gall fod yn 12 – 18 mis rhwng cyflwyno cais a chael eich penodi. Os ydych yn agos at yr oed ymddeol gorfodol, dylech ystyried hynny cyn gwneud cais. Bydd arnoch angen bod â chymeriad da a barn gadarn hefyd.

Sefydlu a oes unrhyw beth yn eich bywyd personol neu broffesiynol sy’n peryglu dwyn anfri ar yr ynadaeth.

Mae’n bwysig bod gan y cyhoedd ffydd mewn ynadon a’u penderfyniadau.

Os byddwch yn ateb ydw/do i unrhyw un o’r datganiadau hyn, nid ydych yn gymwys i wneud cais:

A ydych wedi’ch cael yn euog o drosedd moduro difrifol neu wedi cael naw pwynt cosb neu fwy ar eich trwydded, o fewn y pum mlynedd diwethaf? Mae hyn yn cynnwys cosbau penodol.

Os ydych wedi cael eich datgan yn fethdalwr ac nad yw eich cyfyngiadau cyfreithiol wedi’u codi eto (a elwir yn ‘fethdalwr heb ei ryddhau’), mae gennych orchymyn rhyddhad dyled yn eich erbyn, neu wedi ymrwymo i drefniant gyda chredydwyr.

A ydych yn gyfarwyddwr cwmni a ddiddymwyd yn ystod y pum mlynedd diwethaf neu sydd wedi’i anghymhwyso rhag gweithredu fel cyfarwyddwr cwmni yn ystod y deng mlynedd diwethaf?

Efallai y bydd eich galwedigaeth yn eich gwneud yn anghymwys

Efallai y bydd eich galwedigaeth yn eich gwneud yn anghymwys

Mae’r cyhoedd hefyd yn disgwyl i ynadon wneud penderfyniadau teg a pheidio â chael eu dylanwadu gan eu gwaith, sy’n golygu bod rhai galwedigaethau yn eich gwneud chi’n anghymwys.
Galwedigaethau anghymwys (cyfredol neu yn y ddwy flynedd ddiwethaf) ar gyfer y llys troseddol:
Aelodau’r Bartneriaeth Diogelwch Cymunedol
Gweithwyr Gwasanaeth Erlyn y Goron (CPS)
Ymwelwyr Annibynnol y Ddalfa ac ymwelwyr lleyg
Gweithwyr yr Asiantaeth Troseddau Cenedlaethol (NCA)
Swyddog Heddlu, Swyddog Cymorth Cymunedol yr Heddlu, Cwnstabl Arbennig yr Heddlu
Comisiynydd yr Heddlu a Throseddu, a gweithwyr sifil yr Heddlu
Swyddog Carchardai, Swyddog Prawf, Erlynwyr Prawf a rhai cyflogeion Gwasanaeth Carchardai a Phrawf EM
Ditectifs Preifat
Darparwyr Cyrsiau Adsefydlu (yfed a gyrru)
Paneli Cyfiawnder Adferol
Ditectif Storfa
Swyddog Traffig (Asiantaeth Priffyrdd) a Wardeiniaid Traffig
Panelau Troseddwyr Ieuenctid a gweithwyr Byrddau Cyfiawnder Ieuenctid
Galwedigaethau anghymwys ar gyfer y llys teulu:
Beilïaid
Swyddog Lles Addysgol
Cyfaill Mackenzie
Comisiynydd Yr Heddlu a Throsedd
Y Gwasanaeth Carchardai a Gwasanaethau Contract Hebrwng Carcharorion
Ditectifs Preifat
Nid yw rhai galwedigaethau neu rolau gwirfoddoli eraill yn eich gwneud yn anghymwys yn awtomatig, ond efallai y bydd amodau ynghlwm wrth eich penodiad – er enghraifft, gofyn i chi eistedd mewn ardal wahanol i ble rydych yn gweithio.
Ceir mwy o wybodaeth am y meini prawf cymhwysedd ar gyfer ynadon, gan gynnwys cyfyngiadau ar alwedigaethau penodol yn Rhan 2 Cyfarwyddiadau’r Arglwydd Ganghellor ar gyfer Pwyllgorau Ymgynghorol ar Ynadon Heddwch.
SYLWER: Os byddwch yn llwyddiannus, gall galwedigaethau eraill olygu eich bod yn gymwys ond yn ddarostyngedig i amodau e.e. ni allwch eistedd yn eich ardal leol oherwydd gwrthdaro buddiannau.

Gwybodaeth bersonol ychwanegol sydd ei hangen i benderfynu ar eich cymhwysedd
Er mwyn penderfynu a ydych yn gymwys i gael eich penodi’n ynad, gofynnir i chi hefyd ddatgan gwybodaeth ychwanegol am eich hanes personol, a hanes eich partner neu deulu agos, gan gynnwys meddiannu, rolau gwirfoddoli, euogfarnau blaenorol, achosion methdaliad neu unrhyw achos llys arall. Wrth ateb y cwestiynau hyn, ceisiwch roi cymaint o wybodaeth â phosibl.
Os ydych yn gwneud cais i’r llys teulu, os oes gennych blant (o dan 18 oed) sydd ar hyn o bryd, neu y disgwylir iddynt ddod, yn destun achos llys neu orchymyn llys, ni fyddwch yn gymwys i gael eich penodi nes bod yr achos hwnnw wedi dod i ben.

Aros am gyfnod o chwe mis i wneud cais unwaith eto os ydych wedi gwneud cais i fod yn ynad yn flaenorol, ac wedi cael eich gwahodd i wneud yr asesiad cymhwyso recriwtio ynadon
Os cewch eich gwahodd i lenwi’r asesiad cymhwyso a rydych yn aflwyddiannus, neu os na wnaethoch chi lenwi’r asesiad erbyn y dyddiad cau, bydd rhaid i chi aros am gyfnod o chwe mis cyn y gallwch wneud cais arall. Os ydych wedi gwneud cais i’r ynadaeth yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf, rhaid i chi ddarparu manylion eich cais blaenorol. Ni fydd eich cais yn cael ei ystyried os yw wedi bod yn llai na chwe mis ers i chi gael eich gwahodd i gwblhau’r asesiad cymhwysog ddiwethaf.

Aros am ddwy flynedd i ailymgeisio os ydych wedi gwneud cais aflwyddiannus i’r ynadaeth
Os cewch eich cyfweld ac nad ydych yn llwyddiannus yn eich cais i’r ynadaeth, rhaid i chi aros dwy flynedd cyn y gallwch ailymgeisio. Os ydych wedi gwneud cais i’r ynadaeth yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf, rhaid i chi ddarparu manylion eich cais blaenorol. Ni fydd eich cais yn cael ei ystyried os yw wedi bod yn llai na dwy flynedd ers i chi gael eich cyfweld ddiwethaf.

Faint o amser fydd ei angen arnaf i ymrwymo i’r rôl?

Rhaid i chi allu eistedd fel ynad am o leiaf 13 diwrnod llawn y flwyddyn am o leiaf bum mlynedd.

Fel arfer, caiff eisteddiadau eu trefnu ymhell ymlaen llaw a, hyd y gellir, byddant yn cael eu trefnu i ystyried eich amgylchiadau personol megis gwaith ac ymrwymiadau gofalu.

Yn gyffredinol, cynhelir eisteddiadau yn ystod oriau gwaith arferol yn ystod y dydd. Mae rhai llysoedd yn gweithredu ar ddydd Sadwrn, ond ni fyddech yn gallu bodloni’r gofynion eistedd gofynnol drwy eistedd ar ddydd Sadwrn yn unig. Bydd disgwyl i chi fynychu rhai cyfarfodydd ar ddiwrnod eich eisteddiad, a fydd yn digwydd ar ôl yr eisteddiad. Mae’r rhain yn aml yn darparu gwybodaeth bwysig am newidiadau i unrhyw ddeddfwriaeth a gweithdrefn y bydd angen i chi fod yn ymwybodol ohonynt, ac am unrhyw faterion sy’n ymwneud â’r fainc y byddwch yn eistedd arni. Bydd hyn yn helpu i wella eich ymwybyddiaeth o unrhyw ddiweddariadau, ac unrhyw faterion a allai effeithio ar eich mainc.

Hyfforddi i fod yn ynad

Mae eich rôl newydd bwysig yn golygu y byddwch yn cael y budd o hyfforddiant y Coleg Barnwrol, yn union fel deiliaid swyddi barnwrol eraill, fel barnwyr.

Bydd hyfforddiant dros y ddwy flynedd gyntaf yn cynnwys tua 10 diwrnod o sesiynau hybrid ar-lein ac wyneb yn wyneb.  Mae hyn yn cynnwys hyfforddiant sefydlu, sesiynau mentora, modiwlau e-ddysgu hanfodol, ac ymweliadau wyneb yn wyneb a chyfarfodydd â phartneriaid cyfiawnder troseddol.

Byddwch hefyd yn cael cyfarfodydd gyda mentor a fydd yn cael ei neilltuo i chi ar eich penodiad.

Ar ôl y ddwy flynedd gyntaf, byddwch yn cael hyfforddiant parhaus rheolaidd a fydd yn dibynnu ar newidiadau mewn deddfwriaeth, ymarfer a gweithdrefn.   Bydd hyn yn eich galluogi i gael yr wybodaeth ddiweddaraf am newidiadau yn y system gyfiawnder. Mae’r holl hyfforddiant hwn yn rhad ac am ddim a chynigir hyfforddiant pellach os ydych chi’n symud ymlaen i wahanol rolau yn yr ynadaeth.

A fydd angen i mi siarad â’m cyflogwr cyn i mi wneud cais?

Bydd. Cyn i chi wneud cais, dylech siarad â’ch cyflogwr i weld a allwch gyflawni hyn o amgylch eich ymrwymiadau gwaith. Mae’n ofynnol yn gyfreithiol i gyflogwyr ganiatáu amser rhesymol i ffwrdd o’r gwaith i gyflogeion wasanaethu fel ynadon.

Nid oes rhaid i’ch cyflogwr eich talu am eich gwaith fel ynad, ond mae llawer o gyflogwyr yn gwneud hynny.
Os na chewch eich talu gan eich cyflogwr, neu os ydych yn hunangyflogedig, gallwch hawlio lwfans gan y llys am golli enillion o hyd at £134.96 y dydd. Gallwch chi a’ch cyflogwr ddod o hyd i ragor o wybodaeth am hyn yn Rhoi amser i ffwrdd i staff sy’n ynadon.

Darllenwch ein Polisi Treuliau Ynadon i ddysgu mwy am y treuliau y gallwch eu hawlio fel ynad am unrhyw enillion a gollir o ganlyniad i eistedd yn y llys. 

Pryd fydd ceisiadau ar agor yn fy ardal i?

Gallwch wirio pryd mae ceisiadau i ymuno â’r ynadaeth yn agor yn eich ardal chi gan ddefnyddio ein tudalen dyddiadau recriwtio pwrpasol sydd i ddod.

Pa mor hir fydd y broses ymgeisio?

Rydym wedi bod yn gweithio’n galed i wneud y broses i fod yn ynad yn fwy effeithlon. Mae’r amser a gymerir yn amrywio, ond dylai ymgeiswyr ddisgwyl cael eu penodi o fewn tri i chwe mis o wneud cais. Dysgu mwy am eich taith fel ymgeisydd i ddod yn ynad.

Beth os bydd angen addasiadau rhesymol arnaf i allu cyflawni’r rôl hon?

Mae ynadon yn wirfoddolwyr annibynnol sy’n gwasanaethu mewn llysoedd a weinyddir gan Wasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd EF (GLlTEF).  Mae GLlTEF yn gyflogwr Hyderus i Bobl ag Anableddau ac yn aelod balch o’r rhwydwaith Anableddau Cudd Blodyn Haul, sy’n dangos ei ymrwymiad i gynhwysiant a hygyrchedd.  Os ydych eisoes yn cefnogi cortyn gwddf Blodyn Haul, rydym yn eich annog i’w gwisgo, neu gallwch ofyn am un gan eich Uned Cefnogi Rhanbarthol.

Rydym yn croesawu ac yn annog ceisiadau gan bob grŵp, gan gynnwys y rhai ag anabledd sy’n gallu cyflawni’r ystod lawn o ddyletswyddau ynad, megis:
Teithio i’ch llys lleol ac o’r llys a llywio eich ffordd o amgylch y llys.
Darllen gwybodaeth a ddarperir i chi.
Defnyddio’r offer TG perthnasol fel gliniaduron ac iPads.

Pan fyddwch yn gwneud cais, gofynnir i chi nodi ar eich ffurflen gais os oes angen unrhyw addasiadau rhesymol arnoch ar gyfer y broses ddethol. Rydym yn gwerthfawrogi bod addasiadau rhesymol yn bersonol ac yn amrywio yn dibynnu ar anghenion yr ymgeiswyr. Felly, os dywedwch wrthym fod angen unrhyw beth arnoch, byddwn yn cysylltu â chi’n uniongyrchol i asesu sut y gallwn eich helpu drwy’r broses hon. Bydd unrhyw beth a drafodir yn gyfrinachol ac nid yw’n effeithio ar lwyddiant eich cais i fod yn ynad.

A oes arnaf angen fy offer TG fy hun i eistedd fel ynad?

Bydd. Rhaid i bob cais gael ei gwblhau ar-lein oni bai am mewn amgylchiadau eithriadol. Felly, bydd arnoch angen mynediad at ddyfais ddigidol i lenwi’r ffurflen gais ar-lein, gan gynnwys cwblhau’r asesiad cymhwysedd a dewis amser ar gyfer y cyfweliad rhithiol. Bydd yr holl ohebiaeth ynghylch eich cais hefyd ar ffurf negeseuon e-bost.

Wrth eistedd fel ynad, bydd arnoch angen mynediad at eich dyfais eich hun i sicrhau eich bod yn gallu gweld yr wybodaeth ddiweddaraf am eisteddiadau a hyfforddiant, a chyfathrebiadau am yr ynadaeth.

A allaf hawlio treuliau fel ynad?

Gallwch. Rydym yn gwerthfawrogi y gallwch ddod i gostau wrth eistedd fel ynad. Felly, o ganlyniad i hyn, fe gewch eich digolledu am golledion ariannol penodol sy’n codi oherwydd eich dyletswyddau fel ynad. Mae hyn yn cynnwys lwfans am unrhyw enillion a gollir o ganlyniad i gyflawni dyletswyddau ynad.

Darllenwch ein Polisi Treuliau Ynadon i ddysgu mwy am y treuliau y gallwch eu hawlio fel ynad.

Mae gennyf gyfrifoldebau gofal. Pa gymorth sydd ar gael i mi i gydbwyso rhain ag eistedd fel ynad?

Os ydych yn gofalu am blant neu ddibynyddion, yna gallwch wneud hawliad am y gost o gyflogi rhywun yn benodol i ofalu amdanynt fel y gallwch gyflawni eich dyletswyddau fel ynad.

Mae eisteddiadau yn cael eu trefnu 6 mis ymlaen llaw, fel bod gennych digonedd o amser i gynllunio eich eisteddiadau.

Gallwch hefyd eistedd yn y llys am hanner diwrnod yn lle diwrnod llawn, gyda chaniatâd yr ynad arweinyddiaeth yn eich ardal chi. Os na allwch gysbwyso eich dyletswyddau ynadol a’ch cyfrifoldebau gofal, yna gallwch wneud cais am gyfnod o absenoldeb dros dro o’ch dyletswyddau fel ynad. Gallwch wneud cais i ailddechrau eistedd ar unrhyw adeg.

A allaf hawlio treuliau fel ynad?

Gallwch. Rydym yn gwerthfawrogi y gallwch ddod i gostau wrth eistedd fel ynad. Felly, o ganlyniad i hyn, fe gewch eich digolledu am golledion ariannol penodol sy’n codi oherwydd eich dyletswyddau fel ynad. Mae hyn yn cynnwys lwfans am unrhyw enillion a gollir o ganlyniad i gyflawni dyletswyddau ynad. Darllenwch ein Polisi Treuliau Ynadon i ddysgu mwy am y treuliau y gallwch eu hawlio fel ynad.

Mae gennyf gyfrifoldebau gofal. Pa gymorth sydd ar gael i mi i gydbwyso’r rhain ag eistedd fel ynad?

Os ydych yn gofalu am blant neu ddibynyddion, yna gallwch wneud hawliad am y gost o gyflogi rhywun yn benodol i ofalu amdanynt fel y gallwch gyflawni eich dyletswyddau fel ynad.
Mae eisteddiadau yn cael eu trefnu 6 mis ymlaen llaw, fel bod gennych ddigonedd o amser i gynllunio eich eisteddiadau.
Gallwch hefyd eistedd yn y llys am hanner diwrnod yn lle diwrnod llawn, gyda chaniatâd yr ynad arweinyddiaeth yn eich ardal chi.
Os na allwch gydbwyso eich dyletswyddau ynadol a’ch cyfrifoldebau gofal, yna gallwch wneud cais am gyfnod o absenoldeb dros dro o’ch dyletswyddau fel ynad. Gallwch wneud cais i ailddechrau eistedd ar unrhyw adeg.

A oes cod gwisg ar gyfer eistedd yn y llys?

Dylech wisgo i adlewyrchu urddas y llys pan fyddwch yn eistedd fel ynad. Mae hyn hefyd yn cynnwys gwisg sy’n ofynnol gan eich cefndir ethnig neu grefyddol.  Er mwyn peidio â rhoi’r argraff bod rhagfarn o unrhyw fath, ni ddylech wisgo unrhyw beth a all awgrymu eich bod yn ffafrio canlyniad penodol mewn achos, a dylech osgoi wisgo unrhyw fathodynnau neu symbolau sefydliadau neu glybiau penodol.

A fydd ynadon yn cael cyngor cyfreithiol wrth iddynt wneud penderfyniadau?

Bydd. Mae ynadon yn cael eu cefnogi gan gynghorydd cyfreithiol sy’n eu helpu i wneud penderfyniadau. Cyfreithwyr cymwys yw’r rhain a fydd yn eich cefnogi ac yn sicrhau eich bod yn dilyn y canllawiau a’r gweithdrefnau cywir bob amser.

Gyda phwy ddylwn i gysylltu os oes gen i gwestiynau pellach?

Os oes gennych unrhyw ymholiadau pellach, cysylltwch â’ch pwyllgor ymgynghorol lleol:
Am unrhyw ymholiadau pellach, cysylltwch â’ch pwyllgor ymgynghorol lleol:
Avon, Gwlad yr Haf, Swydd Gaerloyw, Dyfnaint, Cernyw, Dorset, Wiltshire, Hampshire ac Ynys Wyth SW-Advisory@justice.gov.uk
Swydd Bedford, Swydd Hertford, Essex, Swydd Gaergrawnt, Surrey, Sussex, Suffolk, Norfolk, Dyffryn Tafwys (Swydd Berk, Swydd Buckingham ac Oxon) a Chaint South-East-Advisory@justice.gov.uk
Birmingham a Solihull, Black Country, Coventry a Swydd Warwick WMWJCO@justice.gov.uk
Swydd Gaer a Glannau Mersi nwregion-magistraterecruitment@justice.gov.uk
Cleveland a Sir Durham, Darlington, Humber, De Swydd Efrog, Gogledd Swydd Efrog, Gorllewin Swydd Efrog, Northumbria nemagistratesrecruitment@justice.gov.uk
Cumbria a Swydd Gaerhirfryn nwregion-magistraterecruitment@justice.gov.uk
Swydd Derby a Swydd Nottingham NT-legaladminsupportteam@justice.gov.uk
Manceinion Fwyaf nwregion-magistraterecruitment@justice.gov.uk
Swydd Gaerlŷr, Rutland, Swydd Lincoln, Swydd Northampton LRLN-JudicialSupportTeam@justice.gov.uk
Llundain LondonACRecruitment@Justice.gov.uk
Swydd Stafford, Gorllewin Mercia (Swydd Henffordd, Swydd Amwythig a Swydd Gaerwrangon) SWMJCO@justice.gov.uk
Gogledd Cymru (Clwyd a Gwynedd), Dyfed Powys, Morgannwg (Canolbarth a De), Morgannwg (Gorllewin), Gwent HMCTSWalesAdvisory@justice.gov.uk
Os oes gennych unrhyw ymholiadau am ymgyrch recriwtio a lansiwyd o fis Ebrill 2026 ymlaen, cysylltwch â ni gan ddefnyddio un o’r cyfeiriadau e-bost hyn:
South West NMRTSouthWest@justice.gov.uk
Midlands NMRTMidlands@justice.gov.uk
South East NMRTSouthEast@justice.gov.uk
London NMRTLondon@justice.gov.uk
North East NMRTNorthEast@justice.gov.uk
North West NMRTNorthWest@justice.gov.uk